Een schip met bergen natuursteen aan dek, die met hydraulische schuiven aan weerszijden overboord geschoven kunnen worden. Dat is het principe van een zijsteenstorter. Puma had er lange tijd twee op Maasvlakte 2 rondvaren, de Frans en de HAM602. Nu het werk aan de harde zeewering op zijn einde loopt kan de laatste het in zijn eentje af. Nog heel even dan ligt alle waterbouwsteen op zijn plek en kan ook deze oudgediende uit de Nederlandse waterbouw aan een andere klus beginnen.
Bijna alle gebruikte steensoorten kunnen met de HAM602 worden aangebracht. Van fijn filtermateriaal tot stenen van 800 kilo. Alleen voor het plaatsen van de zwaarste natuurstenen en de betonnen 40 tons blokken zet Puma ander materieel in. Vandaag worden er stenen gestort uit een van de zwaardere categorieen: de fractie 150-800 kilo. Aan de tijdelijke loswal leggen twee hydraulische kranen in een uur tijd het dek van de HAM602 vol met in totaal 2000 ton aan keien. Veel zijn teruggewonnen uit de zeeweringvan de bestaande Maasvlakte. Inzinkingssensoren geven voortdurend de actuele lading aan. Om het schip stabiel te houden wordt benedendeks onderwijl driftig ballastwater verpompt. Om dezelfde reden draait het schip tijdens het laden tweemaal, zodat de kranen hun lading op het andere boord kwijt kunnen.
Dat draaien gaat overigens opvallend snel. Net zo snel als rechtuit varen vertelt kapitein Danny Besse. Dat is te danken aan de bijzondere Voith-Schneider-voortstuwing: een soort schroef met een verticale as waar vijf beweegbare bladen aan gemonteerd zijn. De HAM602 heeft er een bij de boeg en een bij de achtersteven. Door de stand van de bladen tijdens het draaien te veranderen gaat het schip voorwaarts, opzij of achteruit. "Over de kruissnelheid van de HAM602 wordt nog wel eens geklaagd, maar dat maakt ze goed met haar
opvallende wendbaarheid", aldus de schipper.
Reparatiestort
Zodra alles aan boord ligt kiezen Besse en zijn bemanning het ruime sop voor een zogenaamde reparatiestort. Dat is een wat nauwkeuriger werkje dan gebruikelijk. Kan de zijsteenstorter als het moet haar lading in een kwartiertje lossen, vandaag wordt de lading in kleine porties van 100 ton of minder afgeleverd. Een tijdrovend karwei, maar de laagopbouw van de harde zeewering luistert nauw. Van onder naar boven toe wordt steeds grover materiaal neergelegd. Van de voorgeschreven laagdiktes mag maar beperkt worden afgeweken. Te weinig steen van een bepaalde fractie is niet goed, maar ook een overmaat is uit den boze. De zeewering moet wel die maatgevende
noordwesterstorm van eens in de 10.000 jaar aankunnen.
Multibeam-sonar
Uitvoerder Iris ten Brink is aan boord verantwoordelijk voor het stortplan. Op de brug buigt ze zich over de nieuwste kaarten van de surveydienst van Puma. Die heeft's ochtends
nog met de multibeam sonar onder een van bootjes de bodem afgetast om te kijken hoe de zeewering in aanbouw erbij ligt. Ten Brink heeft het gemunt op de blauwe vlekken op haar kaart. Daar moeten nog stenen bij. Het zijn betrekkelijk kleine vlekjes die zich verspreid bevinden over een vak van 250 bij 200 meter op de zeebodem. Op haar aanwijzing gaat hier 100 ton overboord, iets verderop het dubbele, en plonst weer een stukje verder 75 ton natuursteen in het water. De hydraulische cilinders van de schuiven schokken daarbij soms een beetje. Af en toe kraakt een steen onder het gewicht dat boven hem ligt, of kerft een groef in het gehard stalen dek. Maar verder vindt de zware lading betrekkelijk geruisloos haar nieuwe bestemming op de bodem van de Noordzee. De meeste tijd gaat nog op aan het goed op zijn plek leggen van het schip.
Hoewel de HAM602 al jaren is uitgerust met dynamic positioning en dus zelf de juiste positie navigerend op satellietsignalen en corrigerend voor stroom. Sommige storts vinden vlak naast de bestaande zeewering plaats en vergen meer van schip en bemanning. Voor de zekerheid stuurt de schipper twee matrozen naar de boeg als er op amper dertig meter van de kade moet worden gewerkt. De mannen fungeren als zijn ogen en oren. Naarmate het schip meter voor meter richting de zeewering kruipt neemt de spanning toe op de brug. De opluchting is groot als het voorste compartiment aan stuurboord 150 ton op haar plek heeft gelegd. "je zou dit natuurlijk ook vanaf een backhoe kunnen doen", verduidelijkt Ten Brink, "maar dit gaat veel sneller. En de weersomstandigheden maakten het verantwoord om een poging te wagen." Na de stort tegen de oever volgen nog een paar kleinere storts, waarbij het minder nauw luistert. Andere bemanningsleden houden daarbij een oogje in het zeil terwijl Ten Brink en Besse afdalen naar de combuis waar de kok een voedzame maaltijd voor ze klaar heeft staan.
Groen
Als tegen schemering de laatste steen overboord gaat, kunnen de happen omhoog en de hydraulische schuiven weer ingetrokken. Inclusief laden heeft deze reparatiestort wel vijf uur geduurd. De HAM602 haalt vandaag bij lange na niet haar gemiddelde van zeven storts per dag. Het schip ligt nog niet eens afgemeerd aan de loswal of de kranen leggen alweer de nieuwe lading aan dek voor de volgende stort. Onderwijl laat surveyboot De Spirit haar multibeam sonar al weer over de zeebodem glijden om de laatste blauwe vlekken in kaart te brengen. Daar mogen ten Brink, Besse en hun collega's tijdens de volgende stort weer een vrachtje lossen. Net zolang totdat de kaart compleet groen gekleurd is.
De HAM602 is een oudgediende in de Nederlandse waterbouw. Ze heeft niet alleen steenbestortingen rond de pijlers van de Oosterscheldekering en bij de Maaslantkering uitgevoerd, maar ook meegewerkt aan de bouw van de eerste Maasvlakte begin jaren 70. Toen luisterde het schip nog naar de naam Libra en had een compleet andere gedaante. Een grote portaalkraan torende ver uit boven de achtersteven om de grote 45 tons blokken op hun plek te leggen voor de harde zeewering. Voor het plaatsen van die blokken zet Puma nu
reuzenkraan de Blockbuster in. Zo heeft het 40 jaar oude schip gedurende haar carriere wel meer gedaanteverwisselingen ondergaan. Er zijn plannen om het over een paar jaar om te bouwen tot kabellegschip. Dat is het onontkoombare lot van een multipurpose vessel, zoals de HAM602 officieel te boek staat. Het wordt compleet afgestemd op een werk en zonodig ingrijpend omgebouwd.
Het werk aan Maasvlakte 2 verloopt voorspoedig, de harde zeewering is al bijna klaar.
schuiven aan weerszijden overboord geschoven kunnen worden. Dat is
het principe van een zijsteenstorter. Puma had er lange tijd twee op
Maasvlakte 2 rondvaren, de Frans en de HAM602. Nu het werk aan de
harde zeewering op zijn einde loopt kan de laatste het in zijn eentje
af. Nog heel even dan ligt alle waterbouwsteen op zijn plek en kan
ook deze oudgediende uit de Nederlandse waterbouw aan een andere klus
beginnen. Bijna alle gebruikte steensoorten kunnen met de HAM602
worden aangebracht. Van fijn filtermateriaal tot stenen van 800 kilo.
Alleen voor het plaatsen van de zwaarste natuurstenen en de betonnen
40 tons blokken zet Puma ander materieel in. Vandaag worden er stenen
gestort uit een van de zwaardere categorieen: de fractie 150-800
kilo. Aan de tijdelijke loswal leggen twee hydraulische kranen in een
uur tijd het dek van de HAM602 vol met in totaal 2000 ton aan keien.
Veel zijn teruggewonnen uit de zeewering
van de bestaande Maasvlakte. Inzinkingssensoren geven voortdurend de
actuele lading aan. Om het schip stabiel te houden wordt benedendeks
onderwijl driftig ballastwater verpompt. Om dezelfde reden draait het
schip tijdens het laden tweemaal, zodat de kranen hun lading op het
andere boord
kwijt kunnen. Dat draaien gaat overigens opvallend snel. Net zo snel
als rechtuit varen vertelt kapitein Danny Besse. Dat is te danken aan
de bijzondere Voith-Schneider-voortstuwing: een soort schroef met een
verticale as waar vijf beweegbare bladen aan gemonteerd zijn. De
HAM602 heeft er een bij de boeg en een bij de achtersteven. Door de
stand van de bladen tijdens het draaien te veranderen gaat het schip
voorwaarts, opzij of achteruit. "Over de kruissnelheid van de HAM602
wordt nog wel eens geklaagd, maar dat maakt ze goed met haar
opvallende wendbaarheid", aldus de schipper.
Reparatiestort Zodra alles aan boord ligt kiezen Besse en zijn
bemanning het ruime sop voor een zogenaamde reparatiestort. Dat is
een wat nauwkeuriger werkje dan gebruikelijk. Kan de zijsteenstorter
als het moet haar lading in een kwartiertje lossen, vandaag wordt de
lading in kleine porties van 100 ton of minder afgeleverd. Een
tijdrovend karwei, maar de laagopbouw van de harde zeewering luistert
nauw. Van onder naar boven toe wordt steeds grover materiaal
neergelegd. Van de
voorgeschreven laagdiktes mag maar beperkt worden afgeweken. Te
weinig steen van een bepaalde fractie is niet goed, maar ook een
overmaat is uit den boze. De zeewering moet wel die maatgevende
noordwesterstorm van eens in de 10.000 jaar aankunnen.
Multibeam-sonar Uitvoerder Iris ten Brink is aan boord
verantwoordelijk voor het stortplan. Op de brug buigt ze zich over de
nieuwste kaarten van de surveydienst van Puma. Die heeft's ochtends
nog met de multibeam sonar onder een van bootjes de bodem afgetast om
te kijken hoe de zeewering in aanbouw erbij ligt. Ten
Brink heeft het gemunt op de blauwe vlekken op haar kaart. Daar
moeten nog stenen bij. Het zijn betrekkelijk kleine vlekjes die zich
verspreid bevinden over een vak van 250 bij 200 meter op de zeebodem.
Op haar aanwijzing gaat hier 100 ton
overboord, iets verderop het dubbele, en plonst weer een stukje
verder 75 ton natuursteen in het water. De hydraulische cilinders van
de schuiven schokken daarbij soms een beetje. Af en toe kraakt een
steen onder het gewicht dat boven hem ligt, of kerft een groef in het
gehard stalen dek. Maar verder vindt de zware lading betrekkelijk
geruisloos haar nieuwe bestemming op de bodem van de Noordzee. De
meeste tijd gaat nog op aan het goed op zijn plek leggen van het
schip. Hoewel de HAM602 al jaren is uitgerust met dynamic positioning
en dus zelf de juiste positie navigerend op satellietsignalen en
corrigerend voor stroom. Sommige storts vinden vlak naast de
bestaande zeewering plaats en vergen meer van schip en bemanning.
Voor de zekerheid stuurt de schipper twee matrozen naar de boeg als
er op amper dertig meter van de kade moet worden gewerkt. De mannen
fungeren als zijn ogen
en oren. Naarmate het schip meter voor meter richting de zeewering
kruipt neemt de spanning toe op de brug. De opluchting is groot als
het
voorste compartiment aan stuurboord 150 ton op haar plek heeft
gelegd. "je zou dit natuurlijk ook vanaf een backhoe kunnen doen",
verduidelijktTen Brink, "maar dit gaat veel sneller. En de
weersomstandigheden maakten het verantwoord om een poging te wagen."
Na de stort tegen de oever volgen nog een paar ldeinere storts,
waarbij het minder nauw luistert. Andere bemanningsleden houden
daarbij een oogje in het zeil terwijl Ten Brink en Besse afdalen naar
de combuis waar de kok een voedzame maaltijd voor ze klaar heeft
staan.
Groen Als tegen schemering de laatste steen overboord gaat, kunnen de
Happen omhoog en de hydraulische schuiven weer ingetrokken. Inclusief
laden heeft deze reparatiestort wel vijf uur geduurd. De HAM602 haalt
vandaag bij lange na niet haar gemiddelde van zeven storts per dag.
Het schip ligt nog niet eens afgemeerd aan de loswal of de kranen
leggen alweer de nieuwe lading aan dek voor de volgende stort.
Onderwijl laat surveyboot De Spirit haar multibeam sonar al weer over
de zeebodem glijden om de laatste blauwe vlekken in kaart te brengen.
Daar mogen ten Brink, Besse en hun collega's tijdens de volgende
stort weer een vrachtje lossen. Net zolang totdat de kaart compleet
groen gekleurd is. ¦
De HAM602 is een oudgediende in de Nederlandse waterbouw. Ze heeft
niet alleen steenbestortingen rond de pijlers van de
Oosterscheldekering en bij de Maaslantkering uitgevoerd, maar ook
meegewerkt aan de bouw van de eerste Maasvlakte begin jaren 70. Toen
luisterde het schip nog naar de naam Libra en had een compleet andere
gedaante. Een grote portaalkraan torende ver uit boven de
achtersteven om de grote 45 tons blokken op hun plek te leggen voor
de harde zeewering. Voor het plaatsen van die blokken zet Puma nu
reuzenkraan de Blockbuster in. Zo heeft het 40 jaar oude schip
gedurende haar carriere wel meer gedaanteverwisselingen ondergaan. Er
zijn plannen om het over een paar jaar om te bouwen tot
kabellegschip. Dat is het onontkoombare lot van een multipurpose
vessel, zoals de HAM602 officieel te boek staat. Het wordt compleet
afgestemd op een werk en zonodig ingrijpend omgebouwd.
Het werk aan Maasvlakte 2 verloopt voorspoedig, de harde zeewering is
al bijna klaar. Cobouw doet maandelijks verslag van de aanleg van een
nieuw stuk Nederland.
Twee hydraulische kranen leggen in een uur tijd het dek van de HAM602
vol met in totaal 2000 ton aan keien. foto: Gutdo Benschop
